Orhan GENCEBAY Elektro Sazın Doğuşunu Anlattı

Haber Kategorisi: 2012 Haberleri

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ergülen Toprak / New York
Turkishny.com

Ünlü sanatçı Orhan Gencebay, New York’ta doktora konusu oldu. The City University of New York’ta (CUNY) doktora öğrencisi olan George Murer, elektro-bağlamının nasıl ortaya çıktığını araştırmak için Orhan Gencebay ile röportaj yaptı. Gencebay, elektro-saz tekniğini, elektro-gitardan aldıklarını belirterek, “1960’larda Japon firması Sony ve Amerikan firması Fender’e elektro-bağlama için ölçümleri göndermeyi düşündük ama olmadı” diye konuştu.

Turkishny’a konuşan George Murer, doktora tezi için elektro-bağlama konusunda yaptığı çalışmaları anlattı. CUNY Ethnomusicology’de doktora okuyan Murer, doktora konusunun Hint, Horosan-Fars ve Anadolu-Mezopotamya müzikleri olduğunu belirterek, bu amaçla son yıllarda Türkiye, İran, Irak ve Suriye’ye defalarca gittiğini söyledi.

ROCK MÜZİK HAYRANI KAZANCI BEDİH DİNLİYOR

İyi bir Rock ve Jazz müziği dinleyicisi olan Beatles hayranı Murer, bir yandan da etnik müziğe büyük ilgi duyuyor. Afrika, Asya başta olmak üzere geniş bir müzik arşivi olan Murer, Anadolu-Mezopotamya müziğine hayran olduğunu belirtirken, arşivinde birçok Türk, Kürt, Arap ve İranlı şarkıcının albümlerinin bulunduğunu kaydetti. Murer’in müzik arşivinde Kazancı Bedih, Murat Çobanoğlu, Abdullah Papur, Muharrem Ertaş, Neşet Ertaş gibi ozanların albümleri de bulunuyor.

BELGESEL HAZIRLIYOR

Küçük yaşta duyduğu zurna ve elektro-bağlamaya ilgi duyduğunu ve son dönemlerde bu alanda çalışma yaptığını ifade eden Murer, elektro-bağlamanın ortaya çıkışı konulu bir belgesel çalışması yürütüyor. Belgesel için Türkiye’ye en son geçen yıl giden Murer, önümüzdeki yıl da Türkiye’ye gitmeyi planladığını söyledi.

Türkiye’de belgesel çalışması için birçok sanatçı ile görüşen Murer, Orhan Gencebay ile de elektro-bağlamanın ortayı çıkışı konusunda geçen yıl bir röportaj yaptı.

‘MÜZİKTE SESLER DEĞİŞTİ’

Belgesel için çekilen röportajda, 1950 ve 1960’larda müzikte endüstrileşmenin hızlanmasıyla birlikte yeni müzik dallarının ortaya çıktığına dikkat çeken Gencebay, “Bu dönemlerde, Avrupa’da ve Amerika’da elektro müzik akımları başladı. Elektro gitarlar, klavyeler gibi… Bu akımlar, bütün dünyaya olduğu gibi ve Türkiye’ye de sıçradı. Elektronik müzikle beraber sesler değişti, çünkü bir takım efektler girdi müziğin içine” diyor.

‘TABULARI YIKMAK GEREKİYORDU’

Müzikte tabunun kabul edilemeyeceğini dile getirdiklerini ve bu nedenle yeniliğe ihtiyaç duyduklarını ifade eden Gencebay, “Bunu kabul edin artık, o klasik tabulaşmış hali ile götüremezsiniz artık. Hem orijinali koruyalım, hem de onları bugüne taşıyalım. Her nesil de bunu böyle yapsın” diyerek, o dönemki tartışmalarda düşüncelerini bu şekilde dile getirdiğini anlatıyor.

‘SONY VE FENDER’E BAŞVURACAKTIK AMA OLMADI…’

Gencebay, elektro-bağlamayı geliştirmek için büyük çabalar gösterdiklerini belirterek, bir yandan da müzik teknolojinin önde gelen şirketlerinden Japon firması SONY ve Amerikan firması FENDER’e başvurmayı düşündüklerini şöyle dile getiriyor:

“Hatta 1960’larda, ‘Biz bütün ölçümleri Japonya’ya gönderelim SONY’e veya Amerika’ya FENDER’e… Bize müzikal telleri daha bilimsel yapsınlar’ diye araştırmalar yaptık, fakat derine girmedik herhalde. Ama bu elektro manyetikleri bizim işimizi görmeye başlamıştı nispeten. Tek telli çalındı, iki telli çalındı, tambur halinde çalındı. Hepsini denedik. Şimdiki hallerinin daha iyi hale gelmesi lazım, benim düşüncem ve benim gibi düşünen birçok kişi var. Tellerin müzikal seslere uygun daha bir bilimsel hale getirilmesi gerekir. Ve buna göre de manyetiğinin olması lazım. Çünkü sazın yapısı böyle olduğu için biraz da elektro olarak şeklinin değişmesi lazım. Elektroda-sazın şekli ile akustik sazın çalınış şekli farklı olduğu için biz orada elektro-sazın özellerini hiç bir zaman istediğimiz gibi yansıtamadık. Zaten o yüzden gitar manyetiğini kullandık 60’larda ve hala da bunu kullanıyoruz. Çünkü gitar manyetiği gelişmişti. Elektro-bağlamaya has bir teknik geliştiremedik açıkçası ama kullanıyoruz. Bu yüzden de gitar tekniğinden yararlandık sadece. Çok farklı akustik bağlama. (Akustik bağlama çalıyor) mesela elektro-bağlamayı böyle çalamazsınız. Yüksek sesle beraber, tabi ki acilite daha farklı oldu. Tavır daha farklı bir müzik yapısı içerirken, elektro bağlamada bu serilik ve hakimiyet daha farklı oldu. Acilite daha gelişti. Böyle yararları da var ayrıca. Keşke bütün tavırları da rahatlıkla çalabilseydik.”

‘ELEKTRO-SAZ ROCK MÜZİĞİNİ ANDIRIYOR’

Belgesel çalışması için Türkçe’de öğrenmeye başlayan Murer, Gencebay’la Nisan 2011’de görüştüğünü belirterek, şöyle dedi:

“Sazı nasıl modern bir hale getirdiklerini, mikrofonu nasıl yerleştirdiklerini merak ediyordum. Bu nedenle Gencebay’la görüştüm. Türkiye’de çok kişi bağlama çalıyor. Bir kısmı akustik saz, bir kısmı da elektro-saz çalıyor. Kimilerine göre elektro-saz daha estetik daha ritmik. Ortaya çıkan sound Rock müziği andırıyor. Zurna ve kemençe da bu müzik türünde çok önemli. Ben bunları Orhan Gencebay’a sordum. Yaklaşık 3 saat görüştük. Orhan Gencebay elektro bağlamayı popüler hale getirdi. Gerçekten insanı hayran bırakan büyük bir sanatçı.”

FAVORİ TÜRKÜSÜ ‘GEL YANIMA GEL GEL’

Türkiye’de yeni neslin hakkında fazla bilgi sahibi olmadığı Abdullah Papur, Muharrem Ertaş gibi ozanları nasıl tanıdığına ve elektro bağlamayı ilk ne zaman dinlediğine ilişkin soruya Murer, şu yanıtı veriyor:

“Ben lisedeyken, televizyonda çok fazla kayıtlar yayınlanıyordu. Ben de bunları dinlerken ozanlara, aşıkların müziğine ilgi duymaya başladım. 1994’de Türkiye’ye ilk gittiğimde Kapadokya’da elektro-sazı dinledim, çok sevdim. Elektro saz ile elektro gitar arasında birçok benzerlikler var. Mesela Neşet Ertaş’ın ‘Gel yanıma gel gel…’ türküsünü çok severim. Bunu Oğuz Yılmaz da söylüyor. Özellikle Oğuz Yılmaz’la görüşmeyi çok istiyordum. Fakat bir türlü görüşemedik. Benim Ankara ekolünden çıkan sanatçılara da ilgim var. Bu nedenle bu sanatçılara da ulaşmak istiyorum. Benim Kürt müziğine de ilgim var. Diyarbakır, Kızıltepe, Nusaybin, Derik’e de gittim. Suriye ve Irak’taki Kürt sanatçılarla da görüştüm. Elektro saz, bu bölgelerde daha çok düğünlerde çalınıyor. Düğünlerine gittim ve birçok sanatçıyı dinledim, röportajlar yaptım. Tüm bu çalışmalarım ve izlenimlerimi bir araya getirdiğimde ortaya gerçekten de çok geniş bir materyal çıktı.”

 

 

http://www.turkishny.com/headline-news/2-headline-news/95390-amerikali-doktora-ogrencisinden-elektro-saz-belgeseli

Bir önceki GQ yılın erkeklerini seçti başlıklı haberimiz etiketi, kardiyolog.orhan.gencebay etiketi ve konser etiketi hakkında bilgiler verilmektedir.